Alles wat je moet weten over handhaving door gemeente

Hoe verzoek je om handhaving? Hoe kan de gemeente handhaven en wat doe je als de gemeente gaat handhaven tegen jouw bouwwerk of het gebruik van jouw perceel? Alles wat je moet weten over handhaving door gemeente lees je in deze blog.

Wat is handhaving?

Handhaving is controle op de naleving van wet- en regelgeving en het doen naleven van deze regels. Het gaat bij handhaving om het met sancties optreden tegen overtredingen, zoals het handelen in strijd met bepalingen van het bestemmingsplan of het bouwen zonder omgevingsvergunning.

Verzoeken om handhaving

Wanneer er iets in jouw omgeving gebeurt waarvan je weet dat het niet mag, dan kan je in sommige gevallen de gemeente verzoeken om handhaving. Bijvoorbeeld wanneer de buurman een illegaal bouwwerk in zijn tuin heeft gezet. Alleen een belanghebbende kan verzoeken om handhaving. Wanneer je belanghebbende bent lees je in deze blog. Voor een voorbeeld van een belanghebbende kan je deze blog lezen. Omdat de gemeente moet weten of je belanghebbende bent, kan je niet anoniem om handhaving verzoeken.

Meer over hoe je om handhaving verzoekt lees je in deze blog. Niet alleen het tegen illegaal bouwen maar ook het illegaal in stand houden van een bouwwerk is in strijd met de wet. Ook hiervoor kan dus een verzoek om handhaving worden ingediend, dit lees je in deze blog.

Daarnaast hoeft niet alleen te gaan om het bouwen, maar kan ook het gebruiken van een bouwwerk in strijd met de regels (vooral van het bestemmingsplan) zijn. Ook daarop kan handhaving plaatsvinden. In deze blog lees je bijvoorbeeld over handhaving bij het gebruiken van een bedrijfswoning als burgerwoning. 

Ben je het oneens met een bouwwerk dat vergunningvrij is gebouwd, omdat je vindt dat het niet vergunningvrij is? Lees dan deze blog. En over risico’s bij vergunningvrij bouwen lees je in deze blog. 

Handhaving bij bouwen zonder omgevingsvergunning

Voor het bouwen van een bouwwerk is bijna altijd een vergunning nodig. Een vergunning aanvragen kost tijd en geld. Daarom wordt er nog wel eens gebouwd zonder vergunning, met de gedachte dat de gemeente daar toch niet achter komt. Als de gemeente er toch achter komt, bijvoorbeeld omdat de buren klagen, heeft dit vervelende consequenties. De gemeente treedt dan handhavend op.

1. Bouwstop

Ten eerste kan een bouwstop worden opgelegd. Dit kan de gemeente doen om de bouw van het illegale bouwwerk stil te leggen. In dit geval mag je niet doorgaan met bouwen op straffe van een forse boete.

2. Last onder dwangsom

Ook kan de gemeente een last onder dwangsom opleggen. In een last onder dwangsom zal de gemeente aangeven dat het bouwwerk is gebouwd, terwijl er geen omgevingsvergunning is aangevraagd. De last zal dan inhouden om de onrechtmatige toestand te beëindigen, ofwel door het bouwwerk in de originele staat te brengen ofwel door alsnog een vergunning aan te vragen. Voor meer over dwangsommen, zoals de hoogte daarvan, lees deze blog.

3. Terug naar de originele staat

Ten slotte kan de gemeente bepalen dat het bouwwerk terug moet naar de originele staat. Dat kan ook betekenen dat het bouwwerk moet worden gesloopt. Meer over wat er kan gebeuren als je bouwt zonder omgevingsvergunning lees je in deze blog. 

Hierboven las je hoe de gemeente kan handhaven wanneer je een illegaal bouwwerk hebt gebouwd. Handhaving kan worden voorkomen door het illegale bouwwerk toch te legaliseren. Als voor het bouwwerk alleen een omgevingsvergunning voor bouwen nodig was, lees dan deze blog. Hierin staat hoe je kan legaliseren. Als er daarnaast ook een vergunning voor het afwijken van het bestemmingsplan nodig was, lees dan deze blog.

Handhaving is ook mogelijk als er sprake is van gebruik van een pand of een perceel in strijd met het bestemmingsplan. In dat geval kan de gemeente een last onder dwangsom opleggen om de gebruiker te dwingen het illegale gebruik te staken. Ook dan is het belangrijk om te kijken naar de mogelijkheid om het gebruik te legaliseren.

Handhavingsprocedure

Als de gemeente handhaaft tegen de overtreding die je hebt begaan is het belangrijk dat je op de juiste manier reageert op de vooraankondiging en bezwaar maakt.

De gemeente stuurt voordat zij een handhavingsbesluit stuurt eerst een (voor)aankondiging of een voornemen tot handhaving. Een (voor)aankondiging of een voornemen tot handhaving is een brief van de gemeente waarin zij aangeeft dat op uw perceel één of meerdere overtredingen is geconstateerd en dat zij van plan is om handhavend op te treden. Een (voor)aankondiging of voornemen is geen besluit, daarom kunt u hier ook niet officieel bezwaar tegen maken. Wel kunt u hierop reageren door een zogenaamde zienswijze in te dienen. In deze zienswijze geeft u aan wat uw bezwaren zijn tegen de handhaving. Meestal geeft de gemeente een termijn van 2 weken om op de zienswijze te reageren. In sommige gevallen kunt u de zaak voldoende uitleggen, en kan hiermee worden voorkomen dat de gemeente daadwerkelijk een besluit tot handhaving neemt.

Vaak lukt dat niet, en begint de formele handhavingsprocedure. Meer over het handhavingsbesluit, zoals hoe hoog de dwangsom is, lees je in deze blog.

In een handhavingsbesluit moet een begunstigingstermijn zijn opgenomen, de termijn waarbinnen je de door de gemeente gewenste eindsituatie kunt bereiken zonder een dwangsom te verbeuren. Meer hiervoor in deze blog.

Na het indienen van bezwaar volgt dan een bezwaarzitting waarin je de kans krijgt je bezwaren toe te lichten. Vaak heeft het ook zin om met de gemeente in overleg te gaan of en hoe de overtreding kan worden gelegaliseerd.

Wordt het bezwaar ongegrond verklaart, dan kan je binnen zes weken daarna in beroep gaan. Het beroep is bij de rechtbank als het om het bouwen of afwijken van het bestemmingsplan gaat. In het besluit op bezwaar is aangegeven bij welke instantie beroep moet worden ingesteld. Meer over de handhavingsprocedure lees je in deze blog.

Lees voor een succesverhaal van Jurable waarin handhaving werd voorkomen deze blog.

Conclusie

In deze blog heb je in vogelvlucht alles gelezen wat je moet weten over handhaving bij bouwen of strijd met het bestemmingsplan. Heb je hulp nodig bij een handhavingsgeschil? Jurable helpt je graag.